تکه هایی از واقعیت
مروری کوتاه بر فیلم های مستند بخش نمایش ویژه ی بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر

[ امیر حسین ثنائی ]

تکه هایی از واقعیت

 جنگ علیه دموکراسی/ The War on Democracy                           
کارگردانان: جان پیگلر و کریستوفر مارتین، محصول ۲۰۰۷ استرالیا و انگلستان، ۹۴ دقیقه
نقش و تاثیر نیم قرن دخالت آمریکا در سیاست خارجی کشورهای آمریکای لاتین، موضوع فیلم مستند روزنامه نگار و برنده جایزه خبرنگاری، جان پیگلر است. او دو سال را صرف ساخت فیلم کرده و به بهانه ی موضوعش با هوگو چاوز، تعدادی از مدیران سابق سازمان سیا، یک راهبه ی آمریکایی و ... به گفت و گو پرداخته است. پیگلر و همکارش مارتین، با استفاده از تصاویر آرشیوی دهه 50 به بعد روند نابودی آزادی و دموکراسی در آمریکای لاتین را بررسی می کند.

 هنوز زنده: فیلمی درباره کیشلوفسکی/ Still Alive – A Film about Kieslowski
کارگردان: ماریا مارز، کوچانوویچ، محصول ۲۰۰۶ لهستان، ۸۱ دقیقه
یک مستند پرتره درباره ی خالق سه رنگ "آبی"، "قرمز"، "سفید" کریستف کیشلوفسکی. حالا بعد از نزدیک به ۱۰ سال از مرگ او، همکارانی چون: ژولیت بینوش، زانوسی، وندرس، ایرنه ژاکوب، سوبولفسکی و ... در مقابل مارز و کوچانوویچ از شاگردان کیشلوفسکی نشسته اند تا از خاطرات سینمایی و ... کیشلوفسکی بگویند. زندگی و آغاز ساخت فیلم های دانشجویی و مستند، تحصیل در مدرسه سینمایی لورز، فیلم های سینمایی و ... در لابه لای قسمت هایی از فیلم های کیشلوفسکی، تصاویر آرشیوی و عکس ها می آیند و مورد تحلیل قرار می گیرند.

ر.ف. ک باید بمیرد/ RFK Must Die
نویسنده و کارگردان: شین اوسالیوان، محصول ۲۰۰۷ انگلستان، ۱۲۹دقیقه
اوسالین، یک متخصص هیپنوتیزم، اولین شاهد و چند نفر دیگر را پای دوربینش نشانده تا روایتگر دوباره ی ترور کندی باشند. صحنه ی ترور بازسازی شده و با نگاهی دوباره به اسناد، مدارک و استفاده از تصاویر آرشیوی، قرار است در چهار بخش بفهمیم چه کسی کندی را ترور کرده است. فیلم از لحاظ فرمی، مستندهای دهه ی ۶۰ را به یاد می آورد و حرفی نو برای بازگویی ندارد؛ هر چند بخشی از جذابیتش را مدیون مضمون و نشان دادن اسناد و تصاویر آرشیوی است.

دردسر گاو/ Bull Trouble
کارگردان: مارین مک کئین، محصول ۲۰۰۵ آمریکا، ۵۲ دقیقه
یکی از خطرناک ترین و در عین حال هیجان انگیزترین ورزش ها، سوژه دردسر گاو است: گاوسواری. فیلم ساز در طول یک سال از ساخت فیلمش، سه کابو، یک سرخ پوست و یک گاو را انتخاب کرده و دنبال می کند؛ تا گاوسواری، این ورزشی که روز به روز بر شمار علاقه مندان و تماشاگرانش اضافه می شود را بررسی کند. گاوسواری از محبوب ترین ورزش های بومی آمریکاست که خاستگاه، رشد آن و ... در فیلم مورد تحلیل قرار می گیرد. مک کیئن در کنار استفاده از تصاویر هیجان انگیز گاوسواری، با استفاده از ترانه های هنک ویلیام فرسوم، اسپرینگستین، لایل لاوت و ... بر جذابیت فیلمش افزوده است.

چامسکی و شرکاء/ Chomsky and company
کارگردان: الیویه آزام، دانیل مِرمِه، محصول ۲۰۰۸فرانسه، ۱۲۶دقیقه
نوام چامسکی، پرفسور زبان شناس که کتاب و مقاله های متعددی را درباره زبان شناسی، فلسفه، سیاست و ... نوشته و با نظریه های انقلابی اش، سال هاست برای برقراری آزادی، عدالت و دموکراسی تلاش می کند، از بزرگ ترین روشنفکران حال حاضر دنیاست. نوشته ها و تاثیر گسترده و وسیع چامسکی بر دیگر اندیشمندان دنیا، بهانه ی سفرهای بسیار دو روزنامه نگار فیلم ساز شده، تا از جهات مختلفی کشفی نو درباره چامسکی باشد و او را با پرسش ها و چالش های تازه ای روبه رو کند.

شهروند هاول/ Citizen Havel
کارگردان: میروسلاو یانک، محصول ۲۰۰۸چک، ۱۱۹دقیقه
در سال ۱۹۹۲چکسلواکی روزهای بحرانی را پشت سر می گذاشت. در همین سال این کشور تقسیم شد تا دو کشور چک و اسلواکی به صورت مستقل شکل بگیرند. در این میان واسلاو هاول نمایشنامه نویس، شاعر و از هواداران گروه رولینگ استونز و رهبر انقلاب مخملی، نخستین رئیس جمهور پس از انقلاب جمهوری چک شد. همین زمان بود که دوست فیلم سازش از پیش از انتخابات تا سال ۲۰۰۳همراه هاول شد تا تصاویری صمیمی و حتی محرمانه را ثبت کند. هاول سال ها در سیاست و زندگی روزمره در مرکز توجه جهانی قرار داشت و این مستند بخشی از همان تصاویر ضبط شده است.

دیدگاه ها، همه چیز درباره سینمای آلمان/ Eye To Eye – All About German Film
نویسنده و کارگردان: میشائیل آلتن و هانس هلمات پرنیزلر، محصول ۲۰۰۸آلمان، ۱۰۶دقیقه
هلمات و آلتن با سابقه مدیریت موزه فیلم برلین و نقد سینما، علاقه قدیمی خود را این بار در فیلم مستندشان پی گیری کرده اند؛ گشت و گذار در گوشه و کنار تاریخ سینمای آلمان. به این بهانه، فیلم آثار مختلف و متفاوت سینمای آلمان را نقد و تحلیل می کند و به پای حرف های چهره هایی چون: ویم وندرس، دوریس دوریه، آندرآس دِرِسن، دومینیک گراف، تام تیکور و ... می نشیند تا هویت ملی را در سینمای آلمان جست وجو کند. یک مستند درباره عشق به سینما، که حس تماشای دوباره فیلم های کلاسیک را زنده می کند.

قلب پنهان/ Hidden Heart
نویسنده و کارگردان: کریستینا کارر، ورنر شوایتزر، محصول ۲۰۰۸سوئیس، آلمان، ۹۵دقیقه
اولین جراحی موفق پیوند قلب انسان در دسامبر ۱۹۹۶توسط دکتر کریستان برنارد جهان را شگفت زده کرد. عمل جراحی در کیپ تاون آفریقای جنوبی انجام شده بود و موجب شد برنارد در سراسر دنیا به چهره ای مشهور بدل شود. ۲۴سال بعد، آپارتاید خاتمه یافت و دوران سخت تبعیض نژادی در آفریقای جنوبی تمام شد. در سال ۲۰۰۱برنارد که روزهای آخرین عمر را سپری می کرد، رازی را فاش کرد. او در گفت وگو با مطبوعات از پزشکی آفریقایی به نام دکتر هامیلتون ناکی نام برد که در موفقیت جراحی سهمی برابر داشته و همکار او بوده است؛ اما تبعیض نژادی موجب شده تاکنون اسمی از او برده نشود. قلب پنهان، طغیانگری، بی عدالتی و دو مرد را روایت می کند و با گفت وگو با شاهدان و استفاده از منابع تصویری به تعقیب این جریان پرداخته است.

منتقد/ Il Critic
کارگردان: کلبرمندوکافیلو، محصول ۲۰۰۵برزیل، ۷۵دقیقه
کافیلو هم فیلم ساز است و هم منتقد؛ حالا در فیلمش اختلاف نظرهای قدیمی بین هنرمندان و منتقدان در مورد سینما را موضوع مستندش قرار داده است. ۷۰ منتقد و کارگردان از سال ۱۹۹۸تا ۲۰۰۷در برابر کافیلو نشسته اند و از کشمکش های میان هنرمند، اثر هنری، مخاطب و ... می گویند. هفت سال صرف جمع آوری این نظرات در برزیل، آمریکا و اروپا شده تا شاهد مستندی جذاب باشیم.

زندگی نیم بها/ Half Value Life
کارگردان: اکاسادات، محصول ۲۰۰۸افغانستان، ۲۵دقیقه
مستندی کوتاه درباره ماریا بشیر؛ روایت شجاعت یک زن برای مبارزه در راه احقاق حقوق زنان. ماریا بشیر نخستین زن رئیس پلیس دادستانی هرات، از سوی افرادی مسلح تهدید می شود. او در ژوئن 2006 از بمب گذاری در منزلش جان سالم به درد می برد. ماریا اما می خواهد مقاومت کند."زندگی نیم بها"گوشه ای از زندگی زنی است که به دنبال راهی می گردد تا در کنار کار در خانه، کارهای اجتماعی اش را هم ادامه دهد.

زاویه مقابل ـ عصیان فیلم سازان/ Reverse shot – Rebellion of the Filmmakers
کارگردان: دومینیک وسلی، محصول ۲۰۰۸آلمان، ۱۱۸دقیقه
پس از صدارت آدناء، سینمای نوین آلمان شکل می گیرد. بنیان گذاران این سینما، فیلم سازان پس از جنگ را شکل دادند و در مقابل قراردادهای کهنه ی سینما ایستادند. وسلی در زاویه مقابل ... با نگاهی مکاشفه آمیز، این دوره ی مهم تاریخ سینمای آلمان، شخصیت های اصلی دهه ۷۰و بستر موفقیت ها و شکست هایشان را بررسی می کند. فیلمی که در کنار پرداختن به سینما، دوستی، مرگ، پیروزی و یک نسل را به تصویر درمی آورد.

رنگ زیتون/ The Colour of Olives
کارگردان: کارولینا ریواس، محصول مکزیک و فلسطین، ۹۸دقیقه
کرانه باختری رود اردن؛ خیابان هایی پر از سربازان مسلح، دیوارها و ... هانی آمر با همسرش منیرا و شش فرزندش حاضر به ترک دهکده ماشا، زادگاهشان نیستند و در محاصره دیوارهایی که اسرائیل ساخته است، روزگار می گذرانند. رنگ زیتون روایت زندگی است. زندگی در میان پاسگاه های ایست بازرسی، حصارهای الکتریکی و خانه ای که تک افتاده و رها شده است.

زندگی بدون جویس/ Day without Joyce
نویسنده و کارگردان: آگوستین تایپا، آناسولر، محصول ۲۰۰۷مکزیک، ۶۳دقیقه
بیل فیلم ساز آماتوری است که به همراه جویس هارتزل، نامزدش، به دیدار ویلیام پارکر که در معادن آنگانگئو در میچو آکان مکزیک کار می کند، می روند. جویس مجذوب منطقه می شود و عکاسی اش را آغاز می کند. بیل هم خاطرات روزانه اش را می نویسد و فیلم برداری می کند. زندگی بدون جویس در کنار هم قرار گرفتن همین فیلم ها و عکس های قدیمی است که داستان زندگی بیل و جویس را روایت می کنند. فیلم روایت دو عاشق است که گویی دیگر مرگ هم نمی تواند جدایشان کند.

این یادداشت ابتدا در نشریه روزانه ی جشنواره ی فیلم فجر و سایت پیک مستند منتشر شده است.

 

منبع: رای بُن مستند | تاريخ: 1387/11/15
 | فهرست مطالب ابتدای صفحه | 
به گروه فيس بوک ما بپيونديد