کتاب شناسی و منبع شناسی سینمای مستند در ایران
از ابتدا تا انتهای سال ۹۱

[ امیر حسین ثنائی ]

شناخت و تسلط بر منابع مطالعاتی همواره گام اول و اصلی هنرجویان، دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان در هر رشته آموزشی است. بدون شناخت این منابع رسیدن به اهداف مطالعاتی شاید به آسانی میسر نباشد.
نوشته ذیل با هدف آشنایی، شناخت و استفاده منابع مورد نیاز علاقه‌مندان سینمای مستند تهیه گردیده است. در بخش کتاب شناسی، تمام کتاب‌های منتشر شده در ایران (اعم از تالیف و ترجمه) با موضوع سینمای مستند معرفی شده‌اند و در بخش دیگر منابع و ماخذ، تا حد امکان دیگر منابع مطالعاتی مورد نیاز از جمله فصلنامه‌ها، نشریات و... معرفی شده‌اند.
نام کتاب‌ها به ترتیب آخرین سال انتشار آمده و از ذکر کامل فهرست مطالب، مشخصات و اصطلاحات معمول و... دوری کرده‌ام. فهرست کامل هر کتاب را می‌توانید در این صفحه بخوانید.

> کتاب‌شناسی

• مستند تلویزیونی در آستانه قرن ۲۱
دکتر ابوالحسن قاسمی، تهران: انتشارات دانشکده صداوسیما، چاپ اول: ۱۳۹۱، ۲۴۰ صفحه، ۸۰۰۰ تومان
• مستند؛ حواشی واقعیت
پل وارد، ترجمه حمیدرضا احمدی لاری، تهران: ساقی، چاپ اول: ۱۳۹۱، ۲۰۰ صفحه مصور، ۷۰۰۰ تومان
• چگونه برای فیلم مستند فیلم نامه بنویسیم؟
تریشا داس، ترجمه زهره زاهدی کرمانی، تهران: جامعه نو و مرکز سینمای مستند و تجربی، ۱۳۹۱، ۱۱۲ صفحه، ۵۰۰۰ تومان
• قصه‌ گویی در فیلم مستند
شیلان کوران برنارد، ترجمه حمیدرضا احمدی لاری، تهران: ساقی، ۱۳۹۰، ۵۵۲ صفحه، ۱۰۰۰۰ تومان
• مصاحبه در فیلم مستند
روبرت صافاریان، تهران: ساقی، ۱۳۹۰، ۱۵۲ صفحه، ۳۰۰۰ تومان
• رابرت فلاهرتی و سینمای مستند شاعرانه
فوآد کوینتار، ترجمه سودابه فضایلی و منیره عراقی‌ زاده، تهران: روزبهان، ۱۳۸۹، ۱۳۶ صفحه، ۳۸۰۰ تومان
• مقدمه‌ ای بر فیلم مستند
بیل نیکولز، ترجمه محمد تهامی‌نژاد، تهران: جامعه نو (انجمن تهیه کنندگان سینمای مستند ایران، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی)، ۱۳۸۹، ۴۱۶ صفحه، ۸۵۰۰ تومان
• علف
داستان‌های شگفت و ناگفته
بهمن مقصودلو، تهران: هرمس، ۱۳۸۹، ۴۶۹ صفحه، ۱۰۰۰۰ تومان
• خاکریز، دوربین، مستند
مجموعه مقالات
محمد ناصر احدی (به اهتمام)، تهران: جامعه نو و مرکز سینمای مستند و تجربی، ۱۳۸۹، ۲۰۰ صفحه، ۳۰۰۰ تومان
• نقدی بر سیر تحول گفتار در سینمای مستند ایران
همایون امامی، تهران: انتشارات دانشکده‏ صدا و سیما، چاپ دوم: ۱۳۸۹، ۳۴۵ صفحه، قطع: وزیری، مصور، ۸۰۰۰ تومان
• جستاری در گونه‌شناسی سینمای مستند ایران
همایون امامی، تهران: اداره کل پژوهش و آموزش سیما، ۱۳۸۹، ۳۷۶ صفحه
• درآمدی کوتاه بر فیلم مستند
پاتریشیا اُفدرهاید، ترجمه کیهان بهمنی، تهران: افراز، ۱۳۸۹، ۲۲۴ صفحه، ۵۲۰۰ تومان
• نگاه سوم، سینمایی دیگر
الهام حسامی، تهران: ماتیکان، پاییز ۱۳۸۸، ۱۲۸ صفحه، ۳۰۰۰ تومان
• مستند؛ از فیلمنامه تا تدوین
آلن روزنتال، ترجمه حمیدرضا احمدی لاری، تهران: ساقی، ۱۳۸۷، ۳۳۶ صفحه، ۳۶۰۰ تومان
• درآمدی بر انسان‌ شناسی تصویری و فیلم اتنوگرافیگ
ناصر فکوهی (گردآوری و ترجمه)، تهران: نی، ۱۳۸۷، ۳۴۲ صفحه، ۵۸۰۰ تومان
• حقیقت در قاب مستند
مجموعه مقالات درباره سینمای مستند
اسماعیل میهن دوست (گردآوری و تالیف)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۴۴۲ صفحه، ۶۰۰۰ تومان
• سینمای مستند معاصر لهستان
تدیوس لوبلسکی، ترجمه علیرضا میراسدالله، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۲۴ صفحه، ۱۰۰۰ تومان
• گنجینه آسمانی
سیدمرتضی آوینی، تهران: ساقی، چ ۲، ۱۳۸۷، ۴۳۲ صفحه، ۴۶۰۰ تومان
• دفاع غیرعامل
محبوبه کلانتری (گردآوری و تحقیق)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۸۰ صفحه، ۲۰۰۰ تومان
• مستند بحران
آزاده کریمی (به کوشش)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۵۶ صفحه، ۱۵۰۰ تومان
• انیمیشن مستند؛ شیوه بیانی تازه
رخساره قائم مقامی (تالیف و گردآوری)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۲۱۰ صفحه، ۴۰۰۰ تومان
• حقیقت سینما و سینما حقیقت ۲
جست‌وجویی در عرصه سینمای مستند
زاون قوکاسیان (به اهتمام)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۷، ۴۳۲ صفحه، ۵۰۰۰ تومان
• فیلم مستند؛ درام و ساختار دراماتیک
همایون امامی، تهران: ساقی، ۱۳۸۷، ۱۹۲ صفحه، ۲۴۰۰ تومان
• مستند؛ از ایده تا فیلمنامه
آلن روزنتال، ترجمه حمیدرضا احمدی لاری، تهران: ساقی، ۱۳۸۶، ۲۱۶ صفحه، ۲۳۰۰ تومان
• روایت‌های مستند
مقالاتی درباره سینمای مستند ایران و جهان
رضا درستکار (زیر نظر)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، ۱۳۸۶، ۳۲۶ صفحه
• حقیقت سینما و سینما حقیقت
جست‌وجویی در عرصه سینمای مستند
زاون قوکاسیان (به اهتمام)، تهران: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و ماتیکان، ۱۳۸۶، ۳۰۰ صفحه، ۴۰۰۰ تومان
• مقدمه‌ ای بر مستند تلویزیونی
مواجهه با واقعیت
ریچارد کیلبرن و جان آیزود، ترجمه محمد تهامی‌نژاد، تهران: اداره کل پژوهش‌های سیما، ۱۳۸۵، ۳۶۰ صفحه، ۲۸۰۰ تومان
• سینمای مردم‌شناختی ایران
نقدی بر قوم پژوهی در سینمای مستند ایران
همایون امامی، تهران: افکار و پژوهشکده مردم‌شناسی، ۱۳۸۵، ۲۵۴ صفحه، ۲۵۰۰ تومان
• فیلم مردم نگار
کارل. جی. هایدر، ترجمه مهرداد عربستانی و حمیدرضا قربانی، تهران: افکار و پژوهشکده مردم‌شناسی، ۱۳۸۵، ۲۶۳ صفحه، ۳۰۰۰ تومان
• برای آزادی
درنگی در زندگی و آثار حسین ترابی
مجید جعفری لاهیجانی، تهران: مولف، ۱۳۸۵، ۲۰۸ صفحه، ۳۰۰۰ تومان
• بر ستیغ جبال فتح
یادداشت‌هایی درباره فیلم‌های مستند سیدمرتضی آوینی
جهانگیر خسروشاهی، تهران: روایت فتح، ۱۳۸۴، ۱۷۶ صفحه، ۱۲۵۰ تومان
• پس قصه
نقد و بررسی ۱۰ فیلم بر‌تر سینمای مستند ایران
همایون امامی، تهران: اداره کل پژوهش‌های سیما، ۱۳۸۴، ۳۱۲ صفحه، ۲۵۰۰ تومان
• سینمای مستند، سینمای دیگر
 گی گوتیه، ترجمه نادر تکمیل همایون، تهران: ماتیکان، ۱۳۸۴، ۲۰۲ صفحه، ۱۸۰۰ تومان
خسرو سینایی، نقاشی با دوربین
 زاون قوکاسیان، اصفهان: نقش خورشید، ۱۳۸۴، ۱۸۴ صفحه
• سینمای اشراقی
سینمای دینی و هنر اشراقی شهید آوینی
دکتر محمد مددپور، تهران: سوره مهر، ۱۳۸۴، ۲۴۶ صفحه، ۲۰۰۰ تومان
• کارگردانی مستند
مایکل رابیگر، ترجمه حمیدرضا احمدی لاری، تهران: ساقی، ۱۳۸۳، ۵۷۶ صفحه، ۴۹۰۰ تومان
• مستند جنگی
نگاهی به فیلم‌های مستند جنگی ایران و جهان
علی آقا بابایی، تهران: روایت فتح، ۱۳۸۳، ۲۰۰ صفحه، ۱۷۰۰ تومان
• نسیم حیات
گفتار متن فیلم‌های مستند
سیدمرتضی آوینی، تهران: ساقی، ۱۳۸۳، ۲۰۴ صفحه
• ژیگاورتوف
ن. پ. ابراموف، ترجمه قاسم روبین، تهران: ناهید، ۱۳۸۳، ۱۰۸ صفحه، ۱۲۰۰ تومان
• سینمای مستند ایران و جهان
حمید دهقانپور، تهران: سمت، ۱۳۸۲، ۴۲۸ صفحه، ۱۹۵۰ تومان
• نقدی بر سیر تحولی گفتار در سینمای مستند ایران
همایون امامی، تهران: اداره کل پژوهش‌های سیما، ۱۳۸۲، ۲۷۸ صفحه
• گزیده فیلم های مستند
۲۵ سال سینمای ایران
پیروز کلانتری، تهران: موزه سینمای ایران و بنیاد سینمایی فارابی، ۱۳۸۲، ۷۶ صفحه، ۱۹۰۰ تومان
• نگارش فیلمنامه مستند
 دوایت وی و جوی آر سویین، ترجمه عباس اکبری و امیر پوریا، تهران: ساقی، ۱۳۸۲، ۱۱۲ صفحه، ۹۵۰ تومان
• ساختن فیلم مستند
باری همپ، ترجمه جمال آلاحمد، تهران: ساقی، ۱۳۸۱، ۳۸۴ صفحه، ۲۹۰۰ تومان
• سینمای مستند ایران، عرصه تفاوت‌ها
 محمد تهامی‌نژاد، تهران: سروش، ۱۳۸۱، ۲۶۸ صفحه، ۱۵۰۰ تومان
• همراه با باد در دل تنهایی کویر
یادداشتهای تصویری کارگردان
منوچهر طیاب، تهران: کتاب خورشید و مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، ۱۳۸۱، ۱۸۰ صفحه، ۳۲۰۰ تومان
• تاریخ سینمای مستند
از آغاز تا ۱۹۷۳
اریک بارنو، ترجمه احمد ضابطی جهرمی، تهران: سروش، ۱۳۸۰، ۴۸۴ صفحه
• سینمای قوم پژوهی
شهاب الدین عادل، تهران: سروش، ۱۳۷۹، ۲۳۲ صفحه، ۱۱۵۰ تومان
• آثار کلاسیک سینمای مستند
ویلیام روتمن، ترجمه محمد گذرآبادی، تهران: هرمس، ۱۳۷۹، ۲۰۵ صفحه، ۱۷۰۰ تومان
• یک تجربه ماندگار
روایت فتح به روایت سیدمرتضی آوینی
مرتضی آوینی، تهران: روایت فتح، بهار ۱۳۷۶، ۶۴ صفحه
• فرهنگ فیلم‌های مستند سینمای ایران
از آغاز تا سال ۱۳۷۵
مسعود مهرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، بهمن ۱۳۷۵، ۶۲۴ صفحه، ۱۹۵۰ تومان
• فیلمنامه‌ نویسی برای فیلم های مستند
دوایت و. سواین و جوی ر. سواین، ترجمه محمد شهبا، تهران: پارت، ۱۳۷۵، ۱۱۹ صفحه، ۳۰۰ تومان
• فیلم‌ برداری مستند جنگی
محمد صدری، تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۴، ۱۱۸ صفحه، ۱۹۰ تومان
• فیلمنامه تاریخ سینمای ایران
محمد تهامی‌نژاد، پیش درآمد: فریدون جیرانی، تهران: سینما، بهمن ۱۳۷۲، ۱۴۹ صفحه، ۲۰۰ تومان
• پژوهش‌هایی در سینمای مستند
جیم هیلر و آلن لاول، ترجمه وازریک درساهاکیان، تهران: فاریاب، ۱۳۶۴، ۲۰۰ صفحه، ۳۵ تومان
• سینمای مستند رومن کارمن
تصویر جنگ، انقلاب و حماسه
کنستانتین اسلاوین، ترجمه احمد ضابطی جهرمی، تهران: عکس معاصر، ۱۳۶۳، ۷۲ صفحه، ۱۲۵ تومان
• سینمای مستند
ریچارد می‌ران بارسام، ترجمه مرتضی پاریزی، تهران: فیلمخانه ملی ایران، ۱۳۶۲، ۳۳۰ صفحه، ۴۰ تومان
• فاشیزم در سینما
شهاب الدین عادل و سیامک شفا (ترجمه و تالیف)، تهران: هدف، ۱۳۶۲، ۷۲ صفحه، ۱۲ تومان
• رابرت فلاهرتی و سینمای مستند شاعرانه
فواد کونتیار، ترجمه سودابه فضایلی، تهران، ۱۳۶۰، ۹۰ صفحه، ۹ تومان
• فیلم مستند
جلد ۱: اصول سینمای مستند
حمید نفیسی، تهران: دانشگاه آزاد ایران، تیر ۱۳۵۷، ۱۸۳ صفحه
• فیلم مستند
جلد ۲: تاریخ سینمای مستند
حمید نفیسی، تهران: دانشگاه آزاد ایران، اسفند ۱۳۵۷، ۶۲۸ صفحه

> منابع دیگر:

• فصلنامه تحقیقاتی فارابی
ویژه سینمای مستند
سردبیر مهمان: امیر حسین ثنائی، دوره هجدهم، شماره ۱ و ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۱، شماره مسلسل ۷۰، ۶۹، ۴۳۰ صفحه، ۱۰۰۰۰ تومان
• با مستند گذشت
مجموعه مقاله، نقد و گفت‌وگو، ویژه بزرگداشت محمدرضا مقدسیان
به کوشش انجمن مستندسازان ایران و سایت ومستند، خرداد ۱۳۸۹، ۷۴ صفحه
• مبانی سینما ۲
ویلیام فیلیپس، ترجمه‌ی رحیم قاسمیان، تهران: ساقی، ۱۳۸۹، ۲۰۰ صفحه، ۴۳۰۰ تومان
•... و مستند مرا نکشت
مجموعه مقاله و یادداشت، ویژه بزرگداشت محمد تهامی‌نژاد
تهران: ساقی (با همکاری انجمن مستندسازان ایران و سایت و مستند)، آذر ۱۳۸۸، ۴۸ صفحه
• هنر در گرماگرم انقلاب
سینما و تلویزیون، ۱۳۵۹ – ۱۳۵۷
مجید جعفری لاهیجی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، ۱۳۸۸، دو جلد، ۹۲۴ صفحه، ۸۰۰۰۰ تومان
• سی سال سینما
احمد ضابطی جهرمی، تهران: نشر نی، ۱۳۸۷، ۵۷۰ صفحه
• فصلنامه تحقیقاتی فارابی
ویژه سینمای مستند ایران
سردبیر مهمان: احمد میر احسان، دوره‌ی پانزدهم، شماره ۴ و ۳، شماره مسلسل ۶۰ – ۵۹، بنیاد سینمایی فارابی، بهار و تابستان ۱۳۸۵، ۳۴۶ صفحه، ۲۲۰۰ تومان
• اندیشه ایرانشهر
ویژه سینمای مستند، شهر و جامعه مدرن
مدیر مسئول: محمدرضا حائری، سردبیر: روبرت صافاریان، شماره ۴ و ۵، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تابستان و پاییز ۱۳۸۴، ۱۷۶ صفحه، ۲۹۰۰ تومان
• نامه فرهنگ و هنر
ویژه سومین جشنواره‌ی فیلم کوتاه اصفهان
سردبیری: زاون قوکاسیان و حمیدرضا چاکری، شماره ۷، اداره‌ی کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اصفهان، بهار ۱۳۸۴، ۲۶۸ صفحه، ۱۵۰۰ تومان
• پدیدار‌شناسی و سینما
آلن کازِه بیه، ترجمه‌ی علاءالدین طباطبایی، تهران: هرمس، ۱۳۸۲، ۱۴۰ صفحه، ۱۵۰۰ تومان
• فیلم کوتاه، سینمای مستقل
داریوش نوروزی و سید احمد پایداری (به کوشش)، تهران: بنیاد سینمایی فارابی و انجمن سینمای جوانان ایران، ۱۳۷۷، ۳۶۲ صفحه، ۹۰۰ تومان
• فصلنامه تحقیقاتی فارابی
ویژه سینمای مستند
سردبیر: مسعود ترقی جاه، دوره‌ی هفتم، شماره ۱، شماره مسلسل ۲۵، بنیاد سینمایی فارابی، بهار ۴۱۶، ۱۳۷۵ صفحه، ۴۰۰ تومان

سایت پیک مستند
سایت ومستند

 

منبع: رای ُبن مستند | تاريخ: 1392/01/13
 | فهرست مطالب ابتدای صفحه | 
به گروه فيس بوک ما بپيونديد