از ایده تا فیلم نامه
معرفی کتاب "مستند؛ از ایده تا فیلم نامه"

[ امیر حسین ثنائی ]

 

"آلن روزنتال" نویسنده ی کتاب، کمبود آثار مکتوب در ارتباط با سینمای مستند را بهانه ای قرار می دهد تا با  هدف این که فیلمسازان را از پیدایش تصور اولیه تا کامل شده راهنمایی کند، در تابستان سال 1988 نگارش کتابی را آغاز کند.  " مستند؛ از ایده تا فیلمنامه" بخش اول کتابِ "نویسندگی، کارگردانی و تولید فیلم های مستند" است. روزنتال خود معتقد است چنین کتاب هایی تنها ممکن است راهنمای خوبی باشند و مستندسازی را باید در عمل و از طریق آزمون و خطا آموخت.
نویسنده ی کتاب از تغییرات گسترده ی سینمای مستند در دو دهه ی اخیر سخن می گوید و با ذکر این واقعیت که با وجود دگرگونی های ایجادشده در موضوع، فرم و روش های ساخت فیلم های مستند، تا کنون کتاب های انگشت شماری برای توضیح و تشریح دیدگاه های مختلف، فرایند تولید و کارگردانی فیلم های مستند چاپ و منتشر شده است، این نکته را یک خلاء آشکار در ادبیات سینمایی به حساب می آورد. به عقیده ی روزنتال، بدترین نوع ورود به حیطه ی فیلم مستند این چنین است که فیلمسازی تازه کار، با ساده انگاری و بدون فکر و تامل کافی درون موضوع انتخابی اش شیرجه بزند و ساعت ها تصویر خام بگیرد و تازه در این مرحله از خود بپرسد که این فیلم ها درباره ی چیست یا با این همه فیلم تصویربرداری شده چه باید کرد؟ او موضوع خوبی را که سال هاست ذهن را درگیر خود کرده کافی نمی داند و اضافه می کند فیلمساز باید این پرسش را با خود در میان بگذارد که از این موضوع روایت خوبی هم خواهد داشت یا نه؟ و ادامه می دهد که موضوع انتخابی شما دامنه ای از فعل و انفعال های بشری است که احساس می کنید درباره ی آن حرفی دارید. او درباره ی ایده می نویسد:" ایده ها در لحظه خلق نمی شوند. مطالعات کلی و مشاهدات ما از سیاست ها و رویدادهای روزمره مجموعه ی وسیعی از ایده های بالقوه را به ذهن ما متبادر می کند. این ایده ها به مرور پخته می شوند و آن گاه است که ما ایده های پرورش شده را بیان می کنیم." نویسنده  پس از بررسی ایده و موضوع در بخش تدارک عمل، به ضرورت و هدف داشتن فیلمنامه می پردازد و در بخش آغاز کار پیشنهاداتش را برای نگارش متن، طرح اولیه و ارائه ی آن به سرمایه گذار یا تهیه کننده ارائه می کند. روزنتال توصیه می کند که پیش نویس فیلم نامه باید ساده، روشن و موجز نوشته شود و مواردی مانند گزاره ی فیلم، زمینه و ضرورت های ساخت فیلم، رویکرد، شکل یا قالب و اسلوب فیلم، برنامه ریزی تولید و ... در آن لحاظ شود. او در بخش تحقیق به این نکته اشاره می کند که فیلمساز باید در این مرحله کنجکاوی و تیزهوشی یک خبرنگار را در کنار دقت و موشکافی دانشجویان دوره ی دکترا با هم داشته باشد و تحقیق را به چهار مرحله ی تحقیق در مورد متون مکتوب، تحقیق در مورد فیلم ها و عکس های آرشیوی، مصاحبه و تحقیق میدانی تقسیم می کند و اضافه می کند تمامی این ها باید با تمرکز ذهن بر پرسش اساسی فیلم باشد تا اطلاعات گسترده ای ذهن را بیهوده به خود مشغول نکند و ... . نویسنده می کوشد در تمام بخش های کتاب از فیلم های مختلف مثال آورد و مسیر طراحی کارگردان آنها را مورد بررسی قرار دهد.

تدارک عمل، آغاز کار، نگارش پیش نویس فیلمنامه، تحقیق، شکل دادن به فیلم، شروع با طرح مقدماتی و تکمیل طرح مقدماتی از جمله بخش های مختلف کتاب است. کتاب "مستند؛ از ایده تا فیلم نامه" که در دومین جشن کتاب سال سینمای ایران نامزد دریافت جایزه بود، با ترجمه ی "حمید رضا احمدی لاری"، توسط نشر ساقی در 216 صفحه در سال 1386 و به قیمت 2300 تومان منتشر شده است.

در همین زمینه:
فیلمنامه، بودن یا نبودن؟!
کتاب شناسی سینمای مستند

 

منبع: رای بُن مستند | تاريخ: 1388/07/01
 | فهرست مطالب ابتدای صفحه | 
به گروه فيس بوک ما بپيونديد